Jak dobrać płytę OSB do dachu, ścian, podłogi i zabudowy?

Płyta OSB czyli z ang. Oriented Strand Board jest dla współczesnej branży budowlanej i wykończeniowej swoistym fundamentem. Dzisiejsza płyta OSB to materiał kompozytowy zaawansowany technologicznie, który będzie w stanie przetrwać dziesięciolecia, jeśli zostanie prawidłowo dobrany do warunków i zastosowania.  Jak zatem wybrać ten właściwy rodzaj płyty OSB? Oto nasz przewodnik.

Jakie są klasyfikacje i typy płyt OSB?

Płyty OSB są dostępne w czterech głównych klasach, jednak w praktyce budowlanej powszechne zastosowanie ma tylko jedna. Płyta oznaczona jako OSB/1 to płyta ogólnego przeznaczenia w warunkach suchych, niestosowana na budowie, a bardziej jako np. materiał na tymczasowe opakowania. OSB/2 z kolei to płyta nośna do warunków suchych, zatem w polskich warunkach klimatycznych stosowana niezmiernie rzadko, ze względu na ryzyko chłonięcia wilgoci. Powszechnie natomiast wykorzystywany typ płyty to OSB/3 – płyta konstrukcyjna, odporna na umiarkowaną wilgoć, co oznacza, że może wytrzymać okresowe zawilgocenie, np. pochodzące z opadów atmosferycznych, jak i wilgoć technologiczną pod warunkiem jej uprzedniej właściwej impregnacji.

Dostępna jest jeszcze płyta OSB/4, czyli wersja przeznaczona do konstrukcji przenoszących ogromne obciążenia w trudnych warunkach. W budownictwie jednorodzinnym wykorzystywana jest bardzo rzadko, ponieważ ani nie ma takiej potrzeby, ani też cena nie przemawia na jej korzyść.

Jak wybierać płytę OSB na dach?

Dach, jeśli chodzi o zadanie jakie ma pełnić przy nim płyta OSB to miejsce najbardziej wymagające, ponieważ musi ona utrzymać ciężar śniegu, wiatr i jednocześnie pracować jak więźba dachowa. Istotną kwestią w przypadku dachu jest wybór grubości płyty OSB. Zasadniczo wybór ten zależy od rozstawu krokwi – im rzadziej będą one rozstawione, tym grubsza płyta będzie potrzebna, co pozwoli unikać jej uginania się. Przyjmuje się zazwyczaj, że przy rozstawie krokwi do 60 cm wystarczająca będzie płyta OSB 18 mm, dla rozstawu między 60 a 80 cm – płyta 22 mm, a powyżej 80 cm – płyta grubości 25 mm.

Jak natomiast należy montować dach z płyt OSB? Otóż podstawą jest właściwa orientacja płyty – montujemy ją bowiem zawsze dłuższą krawędzią prostopadle do krokwi, co pozwoli zachować konstrukcji odpowiednią sztywność. Kolejna zasada to zadbanie o właściwą dylatację, ponieważ pod wpływem temperatury i wilgoci płyta oddycha. Pozostawienie około trzy milimetrowych szczelin między krawędziami poszczególnych płyt zapobiegnie falowaniu dachu. Jeszcze jedna bardzo istotna kwestia to łączenie – wszystkie krótkie krawędzie płyt muszą opierać się na krokwiach, a jeśli tak nie jest i łączymy płyty w powietrzu, to właściwe będą tu płyty OSB pióro-wpust.

Jak prawidłowo wykonać ściany z użyciem płyt OSB?

Płyta OSB wykorzystywana w budownictwie szkieletowym pełni funkcję tzw. stężenia, co oznacza, że dom oprze się naporowi wiatru. W przypadku ścian zewnętrznych, standardem jest stosowanie płyt o grubości 12 bądź 15 mm. Montuje się je zarówno pionowo, jak i poziomo, z zachowaniem dylatacji przy fundamentach wielkości około 10 mm, jak i między płytami – tu wystarczające będą 3 mm. Natomiast w przypadku ścian wewnętrznych i działowych, OSB często pełni funkcję podkładu pod płyty gipsowo-kartonowe. Warto stosować takie rozwiązanie szczególnie tam, gdzie ściana potrzebuje wzmocnienia, aby np. utrzymać szafki kuchenne czy bojler. Wówczas taka płyta OSB powinna mieć grubość 15 mm, a jej zastosowanie pod karton-gips pozwala na wkręcanie wkrętów w dowolnym miejscu, bez konieczności szukania profili konstrukcyjnych, jak w przypadku zastosowania samych płyt gipsowo-kartonowych. Dodatkową zaletą takiego rozwiązania jest też kwestia akustyki – warstwa OSB doskonale tłumi dźwięki o niskich częstotliwościach.

Dlaczego warto stosować OSB na podłogach?

Podłoga z OSB musi być wykonana niezwykle precyzyjnie, aby nic się nie uginało pod ciężarem użytkowników. Znaczenie ma tu przede wszystkim grubość płyt, zależna od rozstawu legarów. Jeśli są one rozstawione co 50 cm, to należy użyć płyty o grubości minimum 25 mm. Przy rozstawie większym niż 60 cm, warto zastosować bądź płytę 25 mm, bądź dwie warstwy płyt o grubości 15 mm, układane na zakładkę i ze sobą sklejone. W przypadku podłóg najlepszym rozwiązaniem są płyty OSB frezowane, czyli typu pióro-wpust czterostronnie. Pozwala to na wyeliminowanie tzw. klawiszowania płyt, czyli ich uginania się jednej względem drugiej, ale także poprawiają izolację akustyczną oraz termiczną, ze względu na brak szpar między płytami, a także co bardzo ważne – minimalizują ryzyko skrzypienia, szczególnie jeśli dodatkowo posmarujemy krawędzie klejem do drewna.

Jak jeszcze można wykorzystać płyty OSB we wnętrzach?

Płyty OSB nie są już tylko materiałami budowlanymi, które trzeba ukryć pod tynkiem czy panelami. Ich zastosowaniu we wnętrzach sprzyja moda na styl industrialny w aranżacji wnętrz, gdzie pożądanym elementem wyposażenia są chociażby meble wykonane z takiej płyty. Do stworzenia zabudowy meblowej najlepiej nadają się płyty o grubości 15 mm lub 18 mm, ponieważ z jednej strony są wystarczająco sztywne, aby utrzymać np. książki, a z drugiej nie są zbyt ciężkie. Wymagają oczywiście stosownej obróbki, która nada im bardziej estetyczny wygląd. Najlepiej wybrać wariant płyty szlifowanej, która jest gładsza, łatwiej się ją maluje, a przy tym nie zaczepiają się o nią ubrania. W zamkniętych przestrzeniach domowych najlepiej też postawić na płyty nie zawierające formaldehydu, które są najczęściej oznaczane jako Bio. Warto też zwrócić szczególną uwagę na malowanie takich płyt, ponieważ bardzo chłoną farbę czy lakier. Zatem pierwszą warstwę najlepiej rozcieńczyć, a jeszcze lepiej – zastosować do jej pomalowania specjalny podkład do drewna.

Co jeszcze warto wiedzieć o stosowaniu płyt OSB w budownictwie –przechowywanie i cięcie

Nawet najlepsza płyta OSB/3 ulegnie zniszczeniu, jeśli nie będzie właściwie traktowana przed jej montażem w miejscu docelowym. Przede wszystkim ważna jest aklimatyzacja płyty OSB, która powinna przed użyciem nieco poleżakować w pomieszczeniu, w którym zostanie zamontowana (przyjmuje się, że jest to minimum 48 godzin). Musi bowiem przystosować się do warunków w otoczeniu, szczególnie pod kątem panującej w nim wilgotności. Również sposób leżenia płyt przy przechowywaniu ma znaczenie. Należy je zawsze przechowywać na leżąco, bo w innym przypadku będą się wyginały, a to znacznie utrudni późniejszy montaż. I jeszcze kwestia cięcia płyt OSB. Można to z łatwością robić za pomocą piły, pamiętając jednak przy tym, że narzędzia ulegają stępieniu, ponieważ kleje użyte w płycie są twarde i niszczą zwykłe ostrza szybciej niż lite drewno. Dlatego zaleca się stosowanie tarczy z węglikami spiekanymi.

Płyta OSB to z pewnością bardzo wdzięczny materiał budowlano-remontowy, który przy tym wybacza wiele błędów i jest w stanie służyć przez wiele lat, ze względu na swoją wytrzymałość. Bez względu na to, czy budujemy z ich wykorzystaniem dom, czy też regał do piwnicy, kluczową kwestią zawsze będzie tu dobór odpowiedniej grubości i klasy tego materiału.