Nowoczesne systemy dociepleń – co wybrać, aby dom był energooszczędny?

Energooszczędność budynków to współcześnie jedno z najważniejszych zagadnień w budownictwie. Wynika to z wielu kwestii, a w tym rosnących cen energii, coraz bardziej restrykcyjnych regulacji prawnych dotyczących standardów izolacyjności termicznej, ale także z troski o środowisko naturalne. To wszystko sprawia, że system dociepleń nie jest już jedynie dodatkiem, ale jednym z najważniejszych elementów konstrukcji domu. Dostępne obecnie na rynku nowoczesne rozwiązania technologiczne i systemowe oraz innowacyjne materiały pozwalają na znaczne ograniczenie strat ciepła, a co za tym idzie również poprawę komfortu termicznego i obniżenie kosztów eksploatacji budynku. Jakie zatem systemy i materiały wybrać, aby dom spełniał założenia energooszczędności? Wyjaśniamy.

Dlaczego docieplenie jest takie ważne?

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, czym tak w ogóle jest docieplenie budynku. Otóż składa się na nie system warstw, który jako całość ma za zadanie ograniczać straty ciepła przez przegrody zewnętrzne takie, jak ściany, dach, stropy czy fundamenty. Służy on zatem poprawie komfortu życia mieszkańców, poprzez mniejsze różnice temperatur i eliminację mostków termicznych. Zapewnia także redukcję kosztów i to nie tylko ogrzewania zimą, ale i chłodzenia w ciepłych miesiącach, daje też odpowiednią izolację akustyczną oraz chroni konstrukcję budynku przed wilgocią i kondensacją pary wodnej. Docieplenie jest tak istotne, ponieważ straty energii w nieocieplonym budynku mogą sięgać nawet 40%, wobec czego wybór odpowiedniego systemu dociepleń jest decyzją kluczową z punktu widzenia efektywności energetycznej.

Na co zwrócić uwagę planując docieplenie budynku?

Wybierając konkretny materiał dociepleniowy należy zwrócić uwagę na jego różne właściwości, a dokładnie – parametry termoizolacji. Pierwszym z nich jest współczynnik lambda określający stopień przewodzenia ciepła przez dany materiał. Zatem im niższa wartość lambda, tym lepsze parametry izolacyjne materiału, dlatego też w przypadku najbardziej innowacyjnych, nowoczesnych materiałów dąży się do ekstremalnie niskich jego wartości. Kolejna kwestia to opór cieplny R, który określa zdolność danej przegrody do ograniczania przepływu ciepła. Im większa wartość tego parametru, tym lepsza izolacyjność.

Wybierając materiał dociepleniowy musimy również zwrócić uwagę na jego paroprzepuszczalność, ponieważ niezwykle ważne jest, aby przegroda oddychała, minimalizując ryzyko kondensacji pary wodnej i powstawania pleśni.

I na koniec kwestia gęstości i masy własnej materiału, ponieważ to one wpływają na jego stabilność termiczną oraz właściwości akustyczne.

Jakie są najpopularniejsze materiały izolacyjne?

Najczęściej stosowane materiały izolacyjne to obecnie wełna mineralna, styropian czy pianka. W przypadku wełny mineralnej mowa o wełnie kamiennej bądź szklanej. To rozwiązanie charakteryzuje wysoka paroprzepuszczalność, ale także ognioodporność, dobra izolacja akustyczna, przy jednoczesnym zachowaniu stabilności wymiarowej. Wełnę mineralną stosuje się do docieplenia ścian zewnętrznych, dachów skośnych oraz stropodachów wentylowanych. Warto jednak mieć na uwadze, że za jej pomocą nie można ocieplać ścian w systemie ETICS, bez zastosowania właściwej osłony. Styropian (EPS) z kolei ma niski współczynnik przewodzenia ciepła, a do tego jest niedrogi, lekki i łatwy w montażu. Stosuje się go więc najczęściej w systemach ociepleń ETICS ścian zewnętrznych. Ten w kolorze grafitowym ma lepsze parametry, jeśli chodzi o izolację niż standardowy, biały styropian.

Jednym z równie chętnie stosowanych materiałów dociepleniowych jest też pianka poliuretanowa PUR lub PIR. Jej zalety to doskonałe parametry termiczne, a przy tym szczelność i eliminacja mostków termicznych. Ten rodzaj materiału dociepleniowego jest stosowany do izolacji dachów, niewentylowanych poddaszy, stropów, a także ścian szkieletowych. Należy jednak mieć na uwadze, że montaż takiej pianki wymaga specjalistycznego sprzętu i wykwalifikowanej ekipy.

Mówiąc o popularnych materiałach ociepleniowych nie można też pominąć uniwersalnych rozwiązań konstrukcyjno-izolacyjnych w postaci płyt z betonu komórkowego i keramzytobetonu. Ich zalety to dobry bilans izolacji i masy akustycznej, odporność ogniowa jak również trwałość.

W branży spotkać się można z jeszcze innymi materiałami izolacyjnymi o innowacyjnym charakterze, jak np. aerogel, posiadający bardzo niską przewodność cieplną. Dobrze sprawdza się w miejscach o ograniczonej przestrzeni, które wymagają maksymalnej izolacji. Trzeba się jednak tutaj liczyć z większymi kosztami i selektywną możliwością zastosowania.

Jaki system dociepleń wybrać?

Mówiąc o dociepleniu budynków, analizując zalety różnych materiałów izolacyjnych, nie można pominąć również kwestii zróżnicowanych rozwiązań technicznych – systemów docieplania.

Najczęściej stosowanym jest tu system docieplania ścian zewnętrznych, zarówno w budynkach mieszkalnych, jak i obiektach użyteczności publicznej. Chodzi tu o system ETICS, czyli External Thermal Insulation Composite System. Charakteryzuje go budowa warstwowa w kolejności – klej i warstwa izolacji w postaci styropianu bądź wełny, siatka zbrojąca zatopiona w warstwie szpachlowej, warstwa podkładowa, a na wierzch – tynk elewacyjny. System jest popularnym rozwiązaniem, ponieważ ma wiele zalet, w szczególności wysoką izolacyjność termiczną, ochronę mechaniczną i estetykę, a także możliwość zastosowania różnorodnych faktur i kolorów zewnętrznej warstwy tynku.

Z kolei w konstrukcjach szkieletowych najchętniej stosuje się systemy ociepleń oparty na piance PUR lub PIR. Zazwyczaj dotyczy to domów modułowych bądź drewnianych, w których warstwa izolacyjna jest umieszczana między elementami nośnymi oraz zabezpieczana folią paroizolacyjną. W tym systemie mamy do czynienia z doskonałą szczelnością powietrzną, szybkim montażem oraz dobrą izolacją termiczną i akustyczną.

Trzeba tu podkreślić, że nie tylko ściany wymagają właściwej izolacji termicznej i właściwego doboru materiałów dociepleniowych. Dotyczy to także dachów i poddaszy, gdzie systemy dociepleń poddaszy pozwalają skutecznie zredukować straty ciepła, ponieważ nawet i jedna trzecia tego ciepła może uciekać przez dach, jeśli budynek nie zostanie odpowiednio zaizolowany. Zatem aby te miejsca nie stanowiły słabego ogniwa, należy umieścić między krokwiami wełnę mineralną, bądź piankę natryskowa PUR czy też płyty PIR w systemach dachów płaskich. Także izolacja fundamentów i piwnic nie może tu zostać pominięta, a przegrody znajdujące się poniżej poziomu gruntu wymagają materiałów szczególnie odpornych na wilgoć — XPS, pianki PUR/PIR, folii i membran zabezpieczających.

Jak dzięki właściwemu dociepleniu można ograniczyć występowanie mostków termicznych?

Mostki termiczne są takimi miejscami w konstrukcji budynku, przez które ucieka więcej ciepła. Są to przede wszystkim styki ścian z oknami, balkony, narożniki czy nadproża. Na szczęście podejmując określone kroki, można takie mostki skutecznie redukować, przede wszystkim projektując ciągłą warstwę izolacji, stosując taśmy, profile i elementy docieplające, odporne na przewodzenie cieplne. Trzeba też unikać przerw w izolacji oraz zadbać o termomodernizację okien i drzwi z uwzględnieniem podkładów termoizolacyjnych.

Jak docieplenia wpływają na komfort i koszty eksploatacji?

Odczuwalną kwestią jest oszczędność energii, ponieważ dobrze zaprojektowany system dociepleń może zredukować zapotrzebowanie na energię grzewczą nawet o 70% w porównaniu z domem bez izolacji. To także lepsza jakość powietrza ze względu na jego mniejszą cyrkulację powietrza i utrzymanie stabilnej temperatury, sprzyjające komfortowi termicznemu i zdrowiu mieszkańców.

Nie można też pomijać kwestii ochrony przed wilgocią i pleśnią, czemu zapobiega odpowiednia wentylacja i paroprzepuszczalność warstw izolacyjnych.  Nowoczesne domy energooszczędne często też integrują izolację z systemami rekuperacji, czyli odzysku ciepła, fotowoltaiki czy automatyki budynkowej.

Jakie są najczęstsze błędy przy docieplaniu?

Zasadniczym błędem jest zastosowanie zbyt cienkiej warstwy izolacji, co może skutkować powstaniem mostków termicznych czy też niedostateczną redukcją strat ciepła. Nie należy również materiałów o niższej odporności na wilgoć montować w miejscach mokrych.  Niewłaściwy dobór materiałów do miejsc narażonych na wilgoć

Kolejny błąd to brak ciągłości izolacji, ponieważ przerwy w warstwie powodują utratę korzyści termicznych. Do tego zaś dochodzi właściwa wentylacja domu, ponieważ nawet najlepiej ocieplony dom musi „oddychać”. I jeszcze jedna bardzo ważna kwestia – nieodpowiednie wykonawstwo. Źle zamontowana izolacja może się odklejać, pękać, wilgotnieć. Mogą też powstawać odspojenia tynku.

Jak docieplenie domu wpływa na zdrowie i środowisko?

Dostępne współcześnie nowoczesne systemy ociepleń zmniejszają zużycie energii, co przekłada się na redukcję emisji dwutlenku węgla, a to powoduje, że wielu producentów oferuje obecnie materiały z recyklingu, o niskim śladzie węglowym oraz bez substancji szkodliwych dla zdrowia.

Dobierając system dociepleń należy uwzględnić takie kwestie, jak rodzaj przegrody, lokalny klimat, zaplanowany materiał konstrukcyjny oraz wymagania projektowe wraz z planowaną efektywność energetyczną. Pomocne jest wykonanie audytu energetycznego budynku — diagnozy strat ciepła i mapy mostków termicznych.